دنیای مراقبت پوست در سال های اخیر به شدت تخصصی شده و یکی از پر تکرارترین پرسش ها این است که سرم صورت چیست؟ انواع سرم صورت و کاربردهای آن دقیقا کدام است و اصلا چرا باید در روتین پوستی از سرم استفاده کنیم. سرم ها به دلیل بافت سبک و غلظت بالای مواد فعال به یکی از کلیدی ترین محصولات بین متخصصان پوست و برندهای حرفه ای تبدیل شده اند.
در این مقاله به زبان ساده سرم صورت را تعریف می کنیم، انواع سرم ها و کاربرد هر کدام را شرح می دهیم و در نهایت یک راهنمای عملی برای انتخاب و استفاده درست از سرم صورت ارائه می کنیم.
سرم صورت چیست و چه تفاوتی با کرم دارد؟
سرم صورت یک محصول مراقبت پوست با بافت سبک و جذب سریع است که حاوی غلظت بالاتری از مواد فعال مانند ویتامین ها، آنتی اکسیدان ها و اسیدهای آبرسان نسبت به کرم های معمولی است. تفاوت سرم و کرم را میتوان بر اساس موارد زیر دسته بندی کرد:
- پایه عمدتا آب یا ترکیب آب و مقدار کمی روغن
- مولکول های ریزتر برای نفوذ بهتر به لایه های سطحی پوست
- تمرکز بالا روی یک یا چند مشکل مشخص پوست مثل خشکی، لک، چین و چروک یا جوش
کرم های مرطوب کننده بیشتر روی ایجاد لایه محافظ و قفل کردن رطوبت تمرکز دارند، در حالی که سرم ها نقش درمان متمرکز را در روتین بر عهده می گیرند و برای این که بیشترین اثر را داشته باشند باید قبل از کرم و ضد آفتاب روی پوست تمیز استفاده شوند.
مهم ترین مزایای سرم صورت برای پوست
مزیت مشترک برای سرم صورت بر اساس یافتههای علمی از منابع معتبر را میتوان به بخشهای زیر تقسیم کرد:
- آبرسانی عمیق و سریع
سرم های حاوی هیالورونیک اسید می توانند با جذب آب و کاهش از دست رفتن آب از سطح پوست، به طور قابل توجهی رطوبت و نرمی پوست را افزایش دهند؛ یک مطالعه بالینی روی سرم هیالورونیک اسید بهبود معنی دار هیدراتاسیون و کاهش خشکی را نشان داده است.
- اثرگذاری هدفمند
به دلیل غلظت بالای مواد فعال، سرم ها برای مشکلات مشخصی مانند هایپرپیگمانتاسیون، چین و چروک، آکنه یا کدری پوست طراحی می شوند و بر خلاف کرم های عمومی، روی چند نشانه محدود اما مهم تمرکز می کنند.
- بافت سبک و قابل لایه بندی
سرم صورت به راحتی زیر کرم مرطوب کننده و ضد آفتاب قرار می گیرد و همین امکان لایه بندی اصولی محصولات را فراهم می کند، بدون این که احساس سنگینی یا برق شدید روی پوست ایجاد شود.
- نتایج قابل مشاهده در مدت نسبتا کوتاه
به دلیل غلظت بالای مواد موثر، بسیاری از افراد بعد از چند هفته استفاده منظم از سرم مناسب، بهبود در شفافیت، یکنواختی رنگ و لطافت پوست را گزارش می کنند.
انواع سرم صورت بر اساس ترکیبات و کاربرد
برای این که سرم صورت چیست؟ انواع سرم صورت و کاربردهای آن را شفاف تر ببینیم، بهترین راه تقسیم بندی بر اساس ماده موثره اصلی است.
- سرم هیالورونیک اسید آبرسان
این سرم ها با جذب و نگه داشتن آب در لایه شاخی پوست، به رفع احساس کشیدگی و خشکی کمک می کنند و ظاهر پوست را نرم تر و پر تر نشان می دهند. برای تقریبا همه انواع پوست، حتی چرب و حساس قابل استفاده اند، به شرط این که فرمولاسیون سبک و غیر کومدون زا باشد.
- سرم ویتامین سی روشن کننده و آنتی اکسیدان
ویتامین سی یک آنتی اکسیدان قوی است که از پوست در برابر رادیکال های آزاد ناشی از آفتاب و آلودگی محافظت می کند، به روشن تر شدن لک های سطحی کمک می کند و نقش حمایتی در تولید کلاژن دارد.
متخصصان توصیه می کنند بیشتر در روتین صبح، بعد از شست و شو و قبل از مرطوب کننده و ضد آفتاب استفاده شود.
- سرم نیاسینامید برای قرمزی، منافذ و سبوم
نیاسینامید یا ویتامین ب سه، به کاهش قرمزی، بهبود سد پوستی، کنترل ترشح سبوم و ظاهرا کوچکتر به نظر رسیدن منافذ کمک می کند. ترکیب نیاسینامید با هیالورونیک اسید در روتین روز و رتینول در شب از ترکیب های پیشنهادی بسیاری از متخصصان برای مراقبت ضد پیری و آرامش پوست است.
- سرم رتینول و مشتقات ویتامین آ
رتینول و رتینوئیدها با افزایش نوسازی سلولی، کمک به یکنواخت شدن رنگ پوست، کاهش چین های سطحی و بهبود بافت پوست شناخته می شوند. این سرم ها بیشتر برای روتین شب توصیه می شوند و باید با دوز پایین شروع و به تدریج افزایش یابند تا احتمال خشکی و تحریک کمتر شود. ترکیب رتینول با هیالورونیک اسید و نیاسینامید برای کاهش عوارض جانبی پیشنهاد می شود.
- سرم ضد لک و روشن کننده
این گروه معمولا حاوی ترکیب هایی مثل آلفا هیدروکسی اسیدها، آربوتین، آزلاييك اسید یا مشتقات ویتامین سی هستند و هدف اصلی آن ها کاهش لک های ناشی از آفتاب، جای جوش و یکنواخت کردن رنگ پوست است. استفاده منظم و همزمان با ضد آفتاب کافی شرط اصلی نتیجه گرفتن از این سرم ها است.
- سرم ضد جوش و تنظیم کننده چربی
این سرم ها حاوی موادی مثل سالیسیلیک اسید، نیاسینامید و گاهی روی هستند و برای پوست چرب و مستعد آکنه طراحی می شوند. هدف آن ها باز کردن منافذ، کاهش کومدون ها و کاهش براقیت اضافی است، بدون این که سد پوستی را به شدت خشک کنند.
- سرم پپتید و ضد چروک
ترکیبات پپتیدی در برخی سرم ها برای حمایت از ساختار کلاژن و الاستین استفاده می شوند و بیشتر برای پوست های بالغ یا کسانی که به دنبال پیشگیری از پیری زودرس هستند توصیه می شوند.
چگونه سرم مناسب را برای نوع پوست انتخاب کنیم؟
انتخاب درست سرم صورت به شناخت نوع پوست و مشکل اصلی بستگی دارد. راهنمای زیر یک نقطه شروع کلی است و جایگزین مشاوره تخصصی پوست نیست:
- پوست خشک و دهیدراته
تمرکز اصلی روی سرم های هیالورونیک اسید و ترکیبات آبرسان است. استفاده از سرم آبرسان زیر کرم مرطوب کننده به پوست کمک می کند رطوبت را بهتر نگه دارد.
- پوست چرب و مستعد جوش
در این نوع پوست بهتر است از سرم های سبک حاوی نیاسینامید، اسیدهای ملایم و ترکیبات ضد جوش استفاده شود. سرم آبرسان بدون روغن نیز برای جلوگیری از کم آبی زیر سطح چرب مفید است.
- پوست مختلط
ترکیب سرم آبرسان روی تمام صورت و یک سرم هدفمند برای ناحیه های چرب یا مستعد جوش، مانند تی زون، انتخاب متعادل تری ایجاد می کند.
- پوست حساس یا مستعد قرمزی
سرم های ساده تر با تمرکز روی آبرسانی، نیاسینامید با غلظت متوسط و فرمولاسیون های مینیمال شانس تحریک را کاهش می دهند. شروع با دفعات کمتر و افزایش تدریجی توصیه می شود.
- پوست با علائم پیری و لک
برای این گروه ترکیبی از سرم ویتامین سی در روز و رتینول یا پپتید در شب، همراه با سرم آبرسان، انتخاب رایجی در بین متخصصان است، به شرط رعایت تحمل پوست و استفاده منظم از ضد آفتاب.
ترتیب صحیح استفاده از سرم صورت در روتین روزانه
برای این که سرم بهترین عملکرد را داشته باشد، ترتیب استفاده در روتین بسیار مهم است:
- پاکسازی ملایم پوست
صورت را با شوینده مناسب نوع پوست بشویید تا چربی اضافی و آلودگی ها پاک شود.
- تونر یا اسپری آبرسان در صورت نیاز
در صورت استفاده از تونر آبرسان یا تسکین دهنده، قبل از سرم آن را بزنید.
- سرم صورت
چند قطره سرم را روی پوست نم دار ماساژ دهید تا بهتر جذب شود. اگر از بیش از یک سرم استفاده می کنید، ابتدا سرم های آبکی تر و بعد فرمول های کمی غلیظ تر را بزنید و از سه سرم در یک روتین بیشتر استفاده نکنید.
- کرم مرطوب کننده
برای قفل کردن رطوبت و مواد فعال، لایه سبک مرطوب کننده روی سرم بزنید.
- ضد آفتاب در روتین روز
در روتین صبح، ضد آفتاب باید آخرین لایه باشد تا از پوست در برابر اشعه فرابنفش محافظت کند و نتیجه سرم های روشن کننده و ضد پیری حفظ شود.
نکات ایمنی و ترکیب مواد فعال در سرم ها
استفاده همزمان چند سرم قوی بدون توجه به سازگاری مواد ممکن است باعث تحریک یا کاهش اثر شود. بر اساس جمع بندی مقالات تخصصی مراقبت پوست موارد زیر مهم است:
- بهتر است رتینول را با اسیدهای لایه بردار قوی یا ویتامین سی غلیظ در یک روتین ترکیب نکنید و آن ها را در زمان های مختلف روز یا شب های جداگانه استفاده کنید.
- ترکیب رتینول با هیالورونیک اسید و نیاسینامید می تواند خشک شدن و تحریک را کمتر کند.
- قبل از وارد کردن سرم جدید، روی بخش کوچکی از پوست تست حساسیت انجام دهید.
اگر پوست شما بسیار حساس است یا درمان دارویی برای آکنه و بیماری های پوستی دریافت می کنید، قبل از استفاده از سرم های فعال با متخصص پوست مشورت کنید.
سوالات متداول درباره سرم صورت
- آیا سرم صورت جای کرم مرطوب کننده را می گیرد؟
خیر. سرم صورت برای رساندن غلظت بالای مواد فعال به پوست طراحی شده و معمولا به تنهایی رطوبت و محافظت کافی برای سد پوستی ایجاد نمیکند. بهترین نتیجه زمانی به دست می آید که بعد از سرم از کرم مرطوب کننده مناسب استفاده شود.
- از چه سنی استفاده از سرم صورت را شروع کنیم؟
بسته به نوع سرم متفاوت است. سرم های آبرسان و آنتی اکسیدان مانند هیالورونیک اسید و ویتامین سی از اواخر نوجوانی و اوایل دهه بیست قابل استفاده اند، در حالی که سرم های رتینول ضد چروک معمولا از اواسط دهه بیست تا سی به بالا توصیه می شوند، آن هم با شروع تدریجی و غلظت پایین.
- چند سرم را می توان همزمان در یک روتین استفاده کرد؟
بیشتر برندهای تخصصی و راهنماهای درماتولوژی پیشنهاد می کنند در هر روتین حداکثر دو تا سه سرم استفاده شود و ترتیب آن از رقیق به غلیظ باشد. استفاده بیش از حد سرم های فعال ممکن است باعث تحریک، خشکی و تداخل مواد شود.
- آیا سرم صورت برای پوست چرب هم لازم است؟
بله. پوست چرب هم میتواند دهیدراته باشد و از سرم های آبرسان سبک و سرم های تنظیم کننده چربی مثل نیاسینامید سود ببرد. انتخاب فرمولاسیون های بدون روغن و غیر کومدون زا برای این نوع پوست اهمیت دارد.
